Een naafversnelling is perfect voor de polder, maar minder geschikt voor de Ardennen. Hieronder zetten we de systemen op een rij.

Wanneer is een versnellingsnaaf handig?

Bij een naafversnelling zitten alle tandwielen netjes verpakt in de naaf van het achterwiel. De slijtage is gering, en je kunt in stilstand terugschakelen: handig bij het stoplicht. Voor de meeste fietsers is de Nexus 8 prima.

Het nadeel is dat je met een naafversnelling vooral in Nederland goed uit de voeten kunt. Op hellingen is zelfs de lichtste versnelling al snel te zwaar. Neem je hem mee op vakantie naar het Zwarte Woud, dan kom je lastiger de bergen op.

Ben je al aan het klimmen, dan is terugschakelen met een middenmotor lastig. Je moet dan echt even je benen stilhouden en dan schakelen. Fiets je toch door, dan hoor je een hoop gekraak en blijft de versnelling even hangen. Dat is niet goed voor je naaf. Sommige fietsen hebben een schakelonderbreking: de motor gaat dan even uit als je schakelt, zodat er niets mis kan gaan.

Shimano Nexus 8

In de lichtste versnelling fiets je ongeveer 8 km/u met een traptempo van 60 omwentelingen. Licht genoeg om met volle ondersteuning bijna alle heuvels op te komen, als de tandwielverhouding klopt. De lichtste overbrenging is 2,1, bijvoorbeeld een voorblad met 38 tanden en achter 18 tanden.

De naaf heeft de direct drive in de vijfde versnelling: het rendementsverlies is dan maar een paar procent. In de andere versnellingen is het verlies zo’n 10 à 15%. De vierde versnelling heeft een slecht rendement; die kun je beter overslaan.

De Alfine 8 is een kwalitatief iets betere versie van de Nexus 8, maar in gebruik gelijk.

Shimano Nexus 7

Ook prima voor de polder. Ten opzichte van de Nexus 8 heeft de naaf twee nadelen. De lichtste versnelling is iets zwaarder: je fietst ongeveer 10 km/u. En de naaf heeft geen direct drive en in versnelling 3, 4 en 5 een lager rendement. Je hebt dus wat minder actieradius dan met de Nexus 8 en zonder ondersteuning trapt de fiets wat zwaarder.

Shimano Nexus 5

Speciaal ontwikkeld om makkelijk te schakelen onder belasting. Een prima naaf voor de stad als je vaak optrekt. In de lichtste versnelling fiets je ongeveer 11 km/u. De eerste versnelling is de direct drive, dus niet de versnelling die je het meest gebruikt.

Shimano Alfine 11

Duurder dan de Nexus 8, zonder extra voordelen. Voor een e-bike raden we hem niet aan: de lichtste versnelling is gelijk aan die van de Nexus 8 en de naaf heeft geen efficiënte direct drive.

Shimano Nexus 3

Een klassieke naaf met drie versnellingen, met de efficiënte direct drive in de tweede versnelling en grote stappen ertussen. Prima voor een e-bike in het vlakke Nederland: de eerste om op te trekken en voor lichte heuvels en viaducten, de tweede voor normaal gebruik en de derde om rustig met volle ondersteuning te fietsen.

Enviolo: traploos schakelen

De enviolo (vroeger NuVinci) is een traploze versnellingsnaaf. Tussen de lichtste en zwaarste stand kun je hem in elke gewenste stand zetten. Je kiest dus altijd een overbrenging die bij de omstandigheden past en blijft in je eigen traptempo fietsen. In de lichtste versnelling fiets je ongeveer 7 km/u.

Het rendementsverlies is in de lichtste en zwaarste stand ongeveer 20%. Zonder ondersteuning raden we hem daarom niet aan, en de actieradius is iets lager dan met een Nexus 8.

De enviolo is er ook als AUTOMATiQ. Dan schakel je niet meer zelf: je kiest een traptempo en een motortje in de naaf zorgt er continu voor dat je in dat tempo blijft fietsen, ook bij tegenwind, op een helling of bij het optrekken. Het traptempo stel je eenvoudig in op het display.

Derailleur

Ideaal voor heuvels en bergen, en je haalt meer kilometers uit de accu.

Bij een derailleur heb je tandwielen bij het achterwiel en een of meer tandwielen voor. Een derailleur is te combineren met een midden-, voorwiel- en achterwielmotor.

Single speed

In het vlakke Nederland heb je eigenlijk geen versnellingen nodig als je altijd even hard fietst. Het aanbod e-bikes zonder versnellingen is klein; je ziet ze vooral bij hippe lifestylefietsen. Het voordeel: de fiets wordt lichter en goedkoper, er kan minder kapot en de aandrijving is efficiënter.